Koronavirüs aşılarına ait fikri mülkiyet tartışması devam ediyor.

Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) Genel Yöneticisi Ngozi Okonjo-Iweala, koronavirüs aşıları üzerindeki fikri mülkiyet haklarının kaldırılmasının arz problemini çözmede kâfi olmayacağını söyledi.

Okonjo-Iweala, Brüksel’de gerçekleştirilen Avrupa Parlamentosu (AP) Milletlerarası Ticaret Komitesi’nde, koronavirüs aşıları konusunda değerlendirmelerde bulundu.

“2 YAHUT 3 KATI KAPASİTEYE MUHTAÇLIK VAR”

Aşı üretim kapasitesinin artırılması gerektiğini belirten Okonjo-Iweala, “Dünyada olağanda 5 milyar dozluk aşı üretim kapasitesi bulunuyor. Bunun 3,5 milyarı çocuk aşıları, 1,5 milyarı ise grip ve öbür aşıların üretimine yönelik durumda. Artık ise bunun 2 yahut 3 katı kapasiteye gereksinim var.” diye konuştu.

Okonjo-Iweala, aşı üretim ve ihracat kapasitesinin yüzde 80’inin 10 ülkede bulunduğunu anımsatarak, olağan kaidelerde bu kapasitenin kâfi olduğunu lakin salgında yetersiz kaldığını söyledi.

“FİKRİ MÜLKİYET HAKLARINDAN FERAGAT KÂFİ OLMAZ”

Dünyanın üretim, dağıtım, arz zinciri idaresi üzere hususları yine düşünmesi gerektiğini tabir eden Okonjo-Iweala, üretimin dağıtılması, arz zincirinin ve ham unsur tedarikinin açık tutulması gerektiğini vurguladı.

Okonjo-Iweala, koronavirüs aşılarındaki fikri mülkiyet haklarının kaldırılması konusunda, “Ben taraf tutamam. Vazifem, mutabakat için üyeleri bir ortaya getirmek ve masada müzakere etmelerini sağlamak.” dedi.

Fikri mülkiyet hakları konusunda yapılacak bir mutabakatının bilhassa az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin durumunu kolaylaştırması gerektiğini söz eden Okonjo-Iweala, “Bu hususta çok açık olmak istiyorum. Fikri mülkiyet haklarından feragat kâfi olmaz.” sözlerini kullandı.

“KAPASİTE SÜRATLE HAREKETE GEÇİRİLMELİ”

Okonjo-Iweala, arz zincirinin yakın takibi, ihracat sınırlamalarının azaltılması ve üretimde kapasite artışının değerine işaret etti.

Birtakım gelişmekte olan ülkelerde koronavirüs aşı üretimine uygun tesisler bulunduğunu aktaran Okonjo-Iweala, bu kapasitenin süratle harekete geçirilmesinin kıymetini vurguladı.

Okonjo-Iweala, gelişmekte olan ülkelerin aşı üretimini sağlayan, birebir vakitte araştırma ve yeniliği koruyan bir metin üzerinde muahede sağlanabileceğini kaydetti.

FİKRİ MÜLKİYET TARTIŞMASI

Hindistan ve Güney Afrika Cumhuriyeti’nin başını çektiği birtakım ülkelerin, koronavirüs salgınının tedavisi, teşhisi ve yayılmasının önlenmesi için fikri mülkiyet haklarını düzenleyen Fikri Mülkiyet Haklarının Ticari Niteliklerine Ait Mutabakat’ın (TRIPS) aşikâr kararlarının rafa kaldırılmasını talep eden önerisi DTÖ’de gündeme gelmiş ve bu mevzuda müzakerelere başlanmıştı.

Kararların uzlaşı ile alındığı DTÖ’de, bir ülkenin dahi itirazı halinde teklif kabul edilemiyor.

ABD’DEN TAKVİYE

ABD idaresi, geçen günlerde aşılarla ilgili fikri mülkiyet hakları konusunda tavrında değişikliğe giderek bu hakların kaldırılması fikrine takviye vermişti.

AB ise bunun tartışılabileceğini lakin kısa vadede tahlil sağlamayacağını, öncelikle aşıların paylaşılması, üretilen aşıların ihraç edilmesi ve aşı üretim kapasitesinin artırılmasına yönelik yatırım yapılması gerektiğini açıklamıştı.

Fikri mülkiyet hakkının kaldırılması fikri fakir ve kimi gelişmekte olan ülkeler tarafından desteklenirken, birtakım Batılı ülkeler ve ilaç şirketleri plana karşı çıkıyor.

By admin