İran nükleer anlaşması Viyana’da görüşülecek

Avusturya’nın başşehri Viyana İran nükleer muahedesiyle ilgili toplantıya konut sahipliği yapacak.

Kapsamlı Ortak Hareket Planı (KOEP) olarak isimlendirilen nükleer mutabakat ve ABD’nin bu muahedeye geri dönmesinin görüşüleceği toplantı yarın başlayacak.

NÜKLEER MUAHEDENİN SEYRİ ELE ALINACAK

Muahedeye taraf Almanya, İngiltere, Fransa, Çin, Rusya ve İran’dan diplomatların iştirakiyle gerçekleştirilecek toplantıya Avrupa Birliği (AB) Dış İlgiler ve Güvenlik Siyaseti Yüksek Temsilcisi ismine AB Dış Münasebetler Servisi Genel Sekreter Yardımcısı ve Siyasi Yöneticisi Enrique Mora başkanlık edecek.

İran nükleer mutabakatının seyrini ele almak üzere taraf ülkelerin temsilcilerinin iştirakiyle belli dönemlerde gerçekleştirilen KOEP Ortak Kurulu, ABD’nin 2018’de tek taraflı olarak nükleer muahededen çekilme kararı ve İran’a yönelik yaptırımları yine uygulamaya başlaması sonrasında muahedeyi hayatta tutmak ve yaptırımlardan Avrupalı yatırımcıların etkilenmesini önlemeye odaklandı.

TAHRAN’IN TAVRI

İran’ın KOEP kapsamında yerine getirmesi gereken taahhütleri kademeli olarak askıya alması ve istekli olarak uyguladığı Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT) Ek Protokol’ünü uygulamama kararı nükleer muahedeye yönelik umutların azalmasına neden oldu.

BIDEN İDARESİNDEN OLUMLU SİNYALLER

Lakin ABD Lideri Joe Biden idaresinin misyona başlamasıyla nükleer muahedeye dönebileceklerinin sinyallerini vermesi, atmosferin yumuşamasına yol açtı.

KOEP Ortak Kurulu, 2 Nisan Cuma ABD’nin muahedeye dönme ihtimalini tartışmak üzere görüntü konferans idareyle gerçekleştirdiği toplantıda, yaptırımların kaldırılması ve nükleer faaliyetlere ait önlemlerin görüşülmesi için 6 Nisan’da Viyana’da yüz yüze olarak bir ortaya gelme kararı aldı.

ABD’nin mutabakata dönüşünün görüşüleceği yarınki toplantıda KOEP’e taraf ülkelerin temsilcileri ABD’li yetkililerle başka farklı görüşecek.

ABD DİREKT GÖRÜŞMEYE HAZIR

Yarınki toplantıda İran ve ABD’nin direkt görüşmesi beklenmiyor fakat Washington idaresi bu ülkeyle direkt görüşmeye de hazır olduklarını duyurdu.

Uzmanlar, yarınki toplantıdan beklentilerin somut bir sonuç elde edilmesinden fazla tarafların yakınlaşması açısından kıymetli olduğuna işaret ederek, kesin karar için daha uzun bir vakte gereksinim duyulduğuna dikkat çekiyor.

NÜKLEER MUTABAKAT

Ortak Kapsamlı Aksiyon Planı, İran’ın nükleer faaliyetlerinin denetlenmesi ve düzenlenmesi, bunun karşılığında yaptırımların kaldırılması gayesiyle Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulunun (BMGK) daimi üyeleri ABD, İngiltere, Fransa, Rusya ve Çin’in yanı sıra Almanya ve AB ile İran ortasında 2015’te imzalanmıştı.

ABD’nin İran’a uyguladığı yaptırımlardan AB’li yatırımcıların etkilenmemesi ve bu ülkeyle ticari münasebetlerin sürdürülmesi için Almanya, Fransa ve İngiltere tarafından INSTEX ismi verilen bir sistem 2019’da hayata geçirilmiş ve bu kapsamda birinci para transferi ve ticari faaliyetler de gerçekleştirilmişti.

Mutabakatla ilgili görüşmelerin yapıldığı Viyana’da mevcut iştirakçilerin son yüz yüze toplantısı Şubat 2020’de düzenlenmişti.

ABD Dışişleri Bakanlığı, 3 Nisan’da muahedenin taraflarının “ABD’nin nükleer mutabakata dönmesi konusunda” İranlı yetkililerle yaptığı toplantıdan memnuniyet duyduğunu açıklamıştı.