Türkiye’nin kendi lokomotifini yapma öyküsü

Yurt dışından temin edilen lokomotiflere ait yaşanan külfetler sonunda TÜBİTAK RUTE ve TÜRASAŞ, TCDD’nin hareket ve kısa uzaklık yük taşıma gereksinimlerini karşılayabilecek özellikte, bir geliştirdi.

DE11000 TİP LOKOMOTİFLER MODERNİZE EDİLMEK İSTENDİ

TCDD envanterinde bulunan ve yurt dışından yedek modül temininde sorun yaşanan “DE11000” tip lokomotifler 1990’lı yılların ortasından itibaren modernize edilmek istendi. Bu emelle yurt dışı firmalardan teklifler alındı lakin çalışmalar neticelenmedi.

“CER SİSTEMİ” VE “TREN DENETİM İDARE SİSTEMLERİ” TÜRKİYE’DE ÜRETİLMİYORDU

Demir yolu araçlarında katma kıymeti en yüksek olan “cer sistemi” ve “tren denetim idare sistemleri”nin Türkiye’de üretilemediği, yurt dışı lisanslarla ülkede üretilen lokomotiflerde dahi bu ekipmanların lisanslı olarak ürettirilmediği TÜRASAŞ ve TCDD tarafından belirtildi.

Bunun üzerine Türkiye raylı araç bölümünün gereksinim duyduğu ve katma bedeli çok yüksek olan kelam konusu teknolojilerin geliştirilmesi için proje teklifi hazırlandı ve 1 megavat gücünde E1000 Tip Lokomotif Geliştirilmesi Projesi TARAL 1007 programı çerçevesinde TÜBİTAK Kamu Kurumları Araştırma ve Geliştirme Projelerini Destekleme Programı’na sunuldu.

Türkiye’nin birinci yerli elektrikli lokomotifi olan E1000, 2011-2015 periyodunda geliştirildi. İlgili proje kapsamında tren denetim ve idare sistemi, cer sistemi ve modernizasyon kapsamına giren tüm mekanik modüller TÜBİTAK Raylı Ulaşım Teknolojileri Enstitüsü (RUTE) ve TÜRASAŞ tarafından tasarlandı.

TÜBİTAK CER KONVERTÖRÜNÜ GELİŞTİRDİ

Elektronik sistemleri oluşturan ve raylı araç kesiminde teknolojik katma kıymeti en yüksek bileşenlerden olan Cer Konvertörü, Cer Denetim Ünitesi ve Tren Denetim ve İdare Sistemi TÜBİTAK RUTE tarafından geliştirildi.

E1000 Elektrikli Lokomotif Geliştirilmesi Projesi ile TCDD’nin hareket ve kısa uzaklık yük taşıma gereksinimlerini karşılayabilecek özellikte, çağdaş bir sürüş sistemine sahip 1 megavat gücünde elektrikli lokomotif geliştirilmiş oldu. Tüm laboratuvar, yazılım ve altyapı çalışmaları, fabrika ve yol testleri, prototip üretimi yerli olarak yapıldı.

Proje kapsamında bugüne kadar yüzde 100’ü ithal edilen sistemlerin proje sonuçlandıktan sonra yerlilik oranı yüzde 85’i buldu.

E1000 Proje Sonuçları Uygulama Planı kapsamında, modernize edilen DE11000 lokomotifleri yer alıyor. Bugüne kadar DE11062 lokomotifi teslim edildi, 2021 yılında 5 adet DE11000 tip lokomotifin de modernizasyonu hedefleniyor.

KARDEMİR firmasına da projede elde edilen bilgi birikimiyle 7 dizel elektrikli lokomotif TÜRASAŞ tarafından 2020 yılı içinde teslim edildi.

AR-GE ÇALIŞMALARI E5000’İN YOLUNU AÇTI

Muvaffakiyetle tamamlanan E1000 Projesi ile başlayan raylı araç geliştirmeye yönelik Ar-Ge çalışmaları E5000 Projesi ile üst düzeye çıktı.

Projede yönetici kuruluş TÜBİTAK RUTE, araç üretici paydaş ise TÜRASAŞ olarak yer aldı. Proje kapsamında özel bölüm firmaları da paydaş olarak misyon üstleniyor. Küresel pazarlarda TÜRASAŞ markasıyla yer almayı sağlayacak E5000 projesi ile Türkiye’nin elektrikli anahat lokomotifi gereksiniminde dışa bağımlılığı sona erecek.

YENİ JENERASYON BİR ELEKTRİKLİ ANAHAT LOKOMOTİFİ

E5000 projesi kapsamında, TCDD Nakliyecilik AŞ’nin gereksinimlerine uygun, 5 megavat gücünde, Avrupa Birliği Demiryollarında Karşılıklı İşletilebilirlik Teknik Şartnamesi sertifikası bulunan, yük ve yolcu nakliyeciliği yapabilecek, saatte 140 kilometre sürate sahip yeni jenerasyon bir elektrikli anahat lokomotifi geliştiriliyor.